ALFAHYDROKSYKWASY (AHA)
Alfahydroksykwasy, inaczej kwasy owocowe to ciągle najpopularniejsze składniki kosmetyczne wykorzystywane do eksfoliacji. Występują w ekstraktach owocowych, ale też są otrzymywane i modyfikowane syntetycznie. Ze względu na powszechność występowania, stosowano je już bardzo dawno temu. W kosmetologii wykorzystuje się 5 alfahydroksykwasów: kwas glikolowy, mlekowy, jabłkowy, winowy oraz cytrynowy. Każdy z nich wykazuje różną intensywność działania - głównie ze względu na wielkość cząsteczki.

Kwasy owocowe działają bezpośrednio w obszarze warstwy rogowej naskórka. Pośrednio regulują wiele procesów w całym naskórku.

Naczelną funkcją AHA jest złuszczanie powierzchni warstwy rogowej. Mogą rozpuszczać zrogowaciałe komórki (korneocyty) lub rozluźniać ich zwartą strukturę. Każdy z tych mechanizmów działania jest uzależniony m. in. od stężenia roztworu kwasu, jednak oba ułatwiają złuszczanie.

W przypadku problemów trądzikowych złuszczanie jest metodą wspomagającą leczenie lub pielęgnację. Poprzez ścieńczenie warstwy rogowej następuje częściowe odblokowanie ujść mieszków włosowych, gdzie tworzą się zaskórniki - pierwotne zmiany trądzikowe.

Takie działanie reguluje m.in. procesy rogowacenia skóry, a w następstwie wpływa na redukcję liczby zaskórników.

ANDROGENY
Hormony płciowe fizjologicznie występujące u mężczyzn oraz w małych stężeniach u kobiet. Androgeny odpowiadają za kształtowanie się męskich cech płciowych, budowę narządów płciowych w życiu płodowym, wykształcanie się wtórnych cech płciowych (budowa ciała, głos, typ owłosienia itp.), dodatkowo mają wpływ na spermatogenezę, a także działają anabolicznie (zwiększenie masy mięśniowej) oraz pobudzają gruczoły łojowe do produkcji łoju. Do androgenów wytwarzanych w jądrach należą: testosteron, dihydrotestosteron (DHT), androstendion. Natomiast jajniki wytwarzają: dihydrotestosteron i androstendion.

ANTYANDROGENY
Leki hormonalne blokujące wydzielanie oraz działania komórkowe androgenów. Stosuje się je między innymi w leczeniu trądziku.

ANTYBIOTYKOOPORNOŚĆ
Oporność (brak wrażliwości) bakterii na stosowane antybiotyki. Bakterie wytwarzają szereg mechanizmów, które powoduję osłabienie działania stosowanych leków.

ATOPOWE ZAPALENIE SKÓRY (AZS)
alergiczna, przewlekła choroba skóry. Zazwyczaj ujawnia się w okresie niemowlęcym. Jej główne objawy to rumień, wysypka, uporczywy świąd, zmiany zapalne i wysiękowe oraz łuszczenie się skóry. Nasilenie i lokalizacja zmian są uzależnione od indywidualnych cech pacjenta, między innymi jego wieku, podatności na infekcje oraz od fazy choroby (faza ostra lub okres remisji, czyli "uśpienia zmian"). Przyczyny AZS nie są do końca poznane. Ważną rolę odgrywają predyspozycje genetyczne, dieta, wpływ otaczającego środowiska, np. kurz, sierść zwierząt, wełna oraz czynniki psychologiczne, przede wszystkim stres.

BAKTERIE BEZTLENOWE
Bakterie, które mogą przeprowadzać reakcje metaboliczne z wydzieleniem energii jedynie w warunkach braku tlenu. Niektóre beztlenowce bezwzględne giną nawet przy bardzo niskich stężeniach tlenu.

BLIZNA
Zmiana skórna będąca najczęściej następstwem uszkodzenia skóry właściwej i zastąpieniem ubytku przez tkankę łączną włóknistą. Blizny mogą mieć charakter przerostowy (keloid), gdy ilość tkanki łącznej jest większa niż ilość tkanki zniszczonej przez uraz, bądź zanikowy.

CHEMOTAKSJA
Ruch, którego ukierunkowanie jest zależne od różnicy stężeń substancji chemicznych znajdujących się w otoczeniu. Jeżeli odbywa się w kierunku wzrastającego stężenia substancji rozpuszczonej mówimy o chemotaksji pozytywnej. Jeżeli ma miejsce sytuacja odwrotna, mówimy o chemotaksji negatywnej.

CHOLESTEROL CAŁKOWITY
Całkowita ilość cholesterolu w osoczu krwi mierzona w miligramach cholesterolu na decylitr krwi (w skrócie mg/dl). Cholesterol jest tłuszczowym związkiem chemicznym, niezbędnym do życia, przypominającym wyglądem miękki wosk. Podobne jak inne związki tłuszczowe, cholesterol jest nierozpuszczalny ani w wodzie, ani we krwi. Dlatego też łączy się z białkami, fosfolipidami i trójglicerydami, tworząc lipoproteiny. Potocznie mówi się o dwóch rodzajach cholesterolu - HDL i LDL. HDL i LDL należą do wspomnianych już lipoprotein i nie są to właściwie rodzaje cholesterolu, lecz nośniki odpowiedzialne za jego transport w organizmie ludzkim.

CYNK
Cynk jest wykorzystywany w preparatach przeciwtrądzikowych, ponieważ podobnie jak kwas azelainowy wykazuje właściwości obniżające aktywność enzymu 5-α-reduktazy. Wpływa to na zmniejszenie łojotoku, a dalej na powstawanie mniejszej liczby zaskórników. Dodatkowo cynk ma właściwości osuszające i przeciwzapalne - wpływa to wspomagająco na łagodzenie stanów zapalnych skóry.

DZIAŁANIE KERATOLITYCZNE
Działanie keratolityczne przypisuje się różnym substancjom wykazującym zdolność rozpuszczania (rozkładania) struktur białkowych warstwy rogowej naskórka, a dokładnie białka keratyny, a więc głównego składnika budulcowego naskórka.
Do substancji wykazujących działanie keratolityczne zalicza się m.in. enzymy oraz składniki aktywne peelingów chemicznych.

DZIAŁANIE KOMEDOLITYCZNE
Działanie leków polegające na rozpuszczaniu zaskórników.

EKSFOLIACJA
Eksfoliacja oznacza proces złuszczania naskórka. To metoda znajdująca szerokie zastosowanie zarówno w dermatologii, jak i kosmetologii. Eksfoliacja (peeling) polega na usunięciu częściowym lub całościowym głównie warstwy rogowej (czasami także obejmuje warstwy naskórka położone poniżej). Złuszczanie wykonuje się metodą mechaniczną, enzymatyczną lub chemiczną. Peelingi stosuje się w pielęgnacji i leczeniu wielu dysfunkcji skóry. W przypadku problemów trądzikowych złuszczanie jest metodą wspomagającą leczenie lub pielęgnację. Poprzez ścieńczenie warstwy rogowej następuje częściowe odblokowanie ujść mieszków włosowych, gdzie tworzą się zaskórniki - pierwotne zmiany trądzikowe.
Takie działanie reguluje m.in. procesy rogowacenia skóry, a w następstwie wpływa na redukcję liczby zaskórników.

EKSFOLIACJA CHEMICZNA / PEELING CHEMICZNY
Peeling chemiczny to jedna z metod eksfoliacji skóry. Polega na zastosowaniu substancji chemicznej (np. alfahydroksykwasów czy kwasu trójchlorooctowego), które przez swoje bardziej lub mniej intensywne działanie keratolityczne albo wpływ na rozluźnienie zwartej struktury warstwy rogowej, powodują jej szybsze, a czasami celowo wywołane nadmierne złuszczanie.

ENZYM 5-α-REDUKTAZA
To enzym odpowiedzialny za zwiększoną produkcję łoju. Czynnikiem stymulującym łojotok są głównie hormony - androgeny, a dokładnie dihydrotestosteron (DHT) powstający z testosteronu. Do tej przemiany niezbędny jest właśnie enzym 5-α-reduktaza. Jednak to nie zwiększona ilość androgenów bezpośrednio wpływa na łojotok, a wysoka ekspresja
5-α-reduktazy w okolicach gruczołów łojowych. Aktywność tego enzymu jest skłonnością osobniczą. Jeżeli jest wysoka, wówczas z testosteronu powstaje dużo dihydrotestosteronu. Dodatkowo w gruczołach łojowych może (znów osobniczo) występować dużo receptorów dla hormonu DHT - to również przyczyni się do nasilenia łojotoku.

GRANULOCYTY
Komórki obronne organizmu wchodzące w skład leukocytów (białych krwinek). Wyróżniamy trzy rodzaje granulocytów: eozynofile, czyli granulocyty kwasochłonne, neutrofile, czyli granulocyty obojętnochłonne, bazofile, czyli granulocyty zasadochłonne.

IZOTRETYNOINA
Więcej o izotretynoinie w dziale FAQ

KERATYNA
Białko należące do skleroprotein (prostych białek włókienkowych), główny składnik naskórka, włosów, włókien wełny, paznokci, kopyt, rogów i piór.

KWAS AZELAINOWY
Kwas azelainowy, charakteryzuje się działaniem przeciwbakteryjnym i przeciwzapalnym oraz w mniejszym stopniu działaniem złuszczającym. Polecany jest pacjentom z atopowym zapaleniem skóry. Dodatkowym jego działaniem jest hamowanie syntezy melaniny (barwnika skóry) co jest wyjątkowo przydatne u osób z trądzikiem i przebarwieniami.

KWAS GLIKOLOWY (AHA)
Kwas glikolowy jest alfahydroksykwasem. Ze względu na swoją budowę (ma najmniejszą cząsteczkę spośród wszystkich kwasów owocowych) wykazuje najbardziej intensywne działanie złuszczające (eksfoliacyjne).

KWAS KOJOWY
Kwas kojowy stosuje się w kosmetykach wybielających. Może mieć zastosowanie podczas kuracji przeciwtrądzikowej lub po jej zakończeniu, ponieważ wpływa wspomagająco na ustępowanie przebarwień pozapalnych.

KWAS SALICYLOWY
Kwas zaliczany jest do grupy betahydroksykwasów (BHA). W porównaniu do alfahydroksykwasów jest słabszy. Natomiast ze względu na swoje silne działanie keratolityczne w stosunku do warstwy rogowej z zaburzeniami rogowacenia i właściwości bakteriobójcze, ma silną pozycję wśród peelingów chemicznych stosowanych przy terapiach przeciwtrądzikowych skóry.

LECZENIE OBJAWOWE
Leczenie łagodzące lub usuwające objawy, np.: ból, świąd, nudności itd., nie likwidujące jednak przyczyn choroby.

LECZENIE PRZYCZYNOWE
Leczenie zwalczające przyczynę choroby, np. leczenie antybiotykami zakażeń wywołanych przez bakterie.

LEKI BAKTERIOBÓJCZE
Środki zabijające żywe komórki drobnoustrojów. Leki o działaniu bakteriobójczym niszczą strukturę komórek bakterii, powodując ich śmierć.

LIPOLIZA
Proces rozkładu hydrolitycznego trójglicerydów prowadzący do powstania kwasów tłuszczowych i glicerolu.

LIPIDOGRAM
Odzwierciedla stan gospodarki tłuszczowej organizmu. W ramach standardowego lipidogramu oceniamy poziom cholesterolu całkowitego, jego frakcji LDL i HDL oraz poziom trójglicerydów. Najczęstszą formą zaburzeń w zakresie lipidogramu jest wzrost poziomu poszczególnych składowych.

ŁOJOTOK
Łojotok jest wynikiem dysfunkcji gruczołów łojowych związanej z nadczynnością. Objawia się to nadmierną produkcją łoju w niektórych okolicach - głównie na twarzy, a czasami w jej środkowej części (strefa T), ale także na skórze głowy. U niektórych osób łojotok występuje również na klatce piersiowej - w okolicy mostkowej oraz na plecach.
Łój wydostaje się na powierzchnię powodując, że skóra jest tłusta i się świeci, a częściowo pozostaje w kanalikach mieszków włosowych, gdzie zalega tworząc zaskórniki. Łojotok jest jednym z głównych czynników odpowiedzialnych za powstawanie i nasilanie zmian trądzikowych.

MELANINA
Pigment występujący głównie w skórze właściwej i naskórku, a także w tęczówce nadając jej zależnie od rozmieszczenia barwnika charakterystyczny kolor. Melanina pełni funkcje ochronne. Chroni głębsze warstwy skóry przed szkodliwym działaniem promieni ultrafioletowych, które wchodzą w skład promieniowania słonecznego. Pod wpływem tych promieni ilość melaniny zwiększa się, powodując przejściową zmianę zabarwienia skóry (opaleniznę).

NADTLENEK BENZOILU
Organiczny związek chemiczny z grupy nadtlenków. Wykazuje silne właściwości utleniające, działa przeciwbakteryjnie i keratolitycznie, pobudza procesy ziarninowania i syntezę kolagenu. Działanie przeciwbakteryjne polega na uwolnieniu z cząsteczki nadtlenku benzoilu aktywnego tlenu atomowego, który hamuje rozwój bakterii beztlenowych. Nadtlenek benzoilu poprzez działanie przeciwbakteryjne i keratolityczne zmniejsza liczbę zaskórników i powoduje ustępowanie wykwitów zapalnych. Poprawia zaopatrzenie w tlen tkanek, łatwo przechodzi do warstwy rogowej naskórka, gdzie jest metabolizowany w keratynocytach i wydalany wraz z moczem.

NADWRAŻLIWOŚĆ (UCZULENIE)
Gotowość organizmu do reagowania różnymi typami odpowiedzi immunologicznej na bodźce antygenowe (białko, które powoduje produkcję przeciwciał); dotyczy głównie tych reakcji, którym towarzyszą kliniczne zmiany tkankowe i zaburzenia ogólnoustrojowe. Może się objawiać łagodnie, jak w przypadku kataru siennego, wysypki czy łzawienia, aż po zagrażający życiu wstrząs anafilaktyczny.

NEUTROPENIA
Zmniejszenie bezwzględnej liczby neutrofilów (granulocyty obojętnochłonne), poniżej dolnej granicy normy. Niedobór neutrofilów może być spowodowany między innymi stosowaniem niektórych leków.

OCZYSZCZANIE MECHANICZNE
Metoda od dawna stosowana w kosmetologii. Polega na mechanicznej ekstrakcji treści zaskórnikowej z ujść mieszków włosowych. Oczyszczanie wykonuje się na ogół manualnie uciskając obustronnie opuszkami palców okolicę okołomieszkową - w miejscu zmiany niezapalnej (zaskórnika). Można także wykorzystać tzw. łyżeczkę Unny.
Czasami zaskórniki zamknięte wymagają delikatnego nakłucia w celu udrożnienia ujścia mieszka włosowego.
Podstawową zasadą oczyszczania mechanicznego jest usuwanie jedynie zmian niezapalnych powstających w przebiegu trądziku o słabym nasileniu.
Bardzo ważne są również nienaganne warunki higieniczne oraz wprawna ręka osoby wykonującej zabieg.

PATOGENEZA
Mechanizm powstawania choroby. Wyjaśnia działanie czynnika chorobotwórczego na organizm i reakcję organizmu na jego działanie.

PEELING ENZYMATYCZNY / ENZYMY WYKAZUJĄCE AKTYWNOŚĆ KERATOLITYCZNĄ
To delikatna forma eksfoliacji. Polega na rozpuszczaniu struktur białkowych skóry, a więc głównie keratyny, poprzez enzymy. Enzymy keratolityczne mają bardzo delikatne działanie. Złuszczają bardzo powierzchownie nie podrażniając skóry. Na ogół enzymy pozyskuje się z wyciągów roślinnych, np. papaina (z papai) czy bromelina (z ananasa).

PRZEBARWIENIE POZAPALNE
To rodzaj przebarwienia, które pozostaje na skórze po ustąpieniu stanu zapalnego. Powstaje, ponieważ stan zapalny działa stymulująco na proces melanogenezy (produkcji melaniny - barwnika skóry). Przebarwienia pozapalne mogą się dodatkowo nasilać, kiedy podczas przebiegu procesu zapalnego jest silna ekspozycja na promieniowanie UV.
Te przebarwienia zwykle są czerwone i ograniczone do miejsca stanu zapalnego. Są bardzo głębokie i trudne do usunięcia. Ustępują samoistnie po dłuższym czasie (mogą się utrzymywać nawet do 3 miesięcy).

REAKCJA ALERGICZNA
Jest to złożona reakcja układu immunologicznego na kontakt z alergenem (substancja obca dla organizmu) i polega na wytwarzaniu przeciwciał, czyli specyficznych substancji białkowych (immunoglobulin - głównie klasy IgE) oraz pobudzaniu swoistych komórek (limfocytów T). Przeciwciała wiążą się z komórkami tucznymi (występującymi m. in. w skórze i błonach śluzowych). Przy powtórnym kontakcie z alergenem następuje reakcja zapalna, w wyniku której wyzwalają się substancje (histamina, leukotrieny, cytokiny i inne) odpowiedzialne za wystąpienie takich objawów jak np. nieżyt nosa, świąd skóry, skurcz oskrzeli (duszność), obrzęk, kichanie, kaszel, biegunka i inne.

ROGOWACENIE SKÓRY
Rogowacenie skóry to określenie procesu, w jakim dochodzi do wymiany komórek naskórka, na skutek ich naturalnego złuszczania (oddzielania). Jest to podstawowa funkcja naskórka, jako bariery odgradzającej ustrój organizmu od środowiska zewnętrznego.
Proces rogowacenia i złuszczania naskórka, choć niezwykle skomplikowany i zależny od wielu czynników, jest jednak bardzo uporządkowany. Dlatego tak łatwo o jego zaburzenie, które zawsze skutkuje zahamowaniem lub spowolnieniem złuszczania i pogrubieniem warstwy rogowej naskórka.
W przypadku skóry trądzikowej wszelkie zaburzenia rogowacenia objawiają się nieprawidłowym wydzielaniem łoju (może dojść do tzw. łojotoku zatrzymanego) i powstawaniem kolejnych zaskórników, a w konsekwencji wtórnych zmian trądzikowych.

ROPIEŃ
Ograniczony zbiornik ropy w tkankach zapalnie zmienionych. W następstwie zakażenia bakteriami ropotwórczymi dochodzi do zniszczenia tkanek, które ulegają martwicy i powstaje jama wypełniona ropą.

SKŁADNIKI KOMEDOGENNE/NIEKOMEDOGENNE
Komedogenność dotyczy składników emoliencyjnych (natłuszczających skórę). Składniki komedogenne to te spośród surowców lipidowych, które powodują lub dają ryzyko powstawania zaskórników. Istnieje przekonanie, że komedogenność jest wykazywana w stosunku do osób, u których występuje osobnicza skłonność do powstawania zaskórników. A więc te same składniki emoliencyjne nie spowodują podobnych zmian u osób ze skórą na przykład suchą.
Komedogenność poszczególnych surowców nie jest związana z ich własnościami natłuszaczającymi (wysokimi bądź niskimi), a ich lista jest dosyć długa. Obecnie na etykietach emulsji, fluidów przeznaczonych dla skór tłustych, trądzikowych, często widnieją informacje o braku składników komedogennych.

TERATOGENNE DZIAŁANIE NA PŁÓD
Izotretynoina ma udokumentowane działanie teratogenne na płód. Niezależnie od dawek przyjmowana w ciąży wywołuje ciężkie wady wrodzone dziecka, głównie w obrębie centralnego układu nerwowego i układu krwionośnego.

TRĄDZIK GRUDKOWO- KROSTKOWY
Zmiany skórne trądzikowe zlokalizowane są nie tylko na twarzy ale dość często także w okolicy dekoltu i pleców. Przeważają zmiany charakteryzujące się stanem zapalnym; zmiany skórne w postaci grudek i krostek, jakkolwiek widoczne są również zaskórniki. Pacjenci cechują się nadmiernym łojotokiem. Ciężki przebieg tej postaci trądziku może powodować powstawanie blizn.

TRĄDZIK PIORUNUJĄCY
Jest to bardzo ciężka postać trądziku, której towarzyszą nasilone objawy ogólne. Dotyczy młodych mężczyzn; zmiany skórne obserwowane w tej postaci choroby mogą mieć charakter zmian obserwowanych w trądziku ropowiczym i skupionym. Dochodzi do rozpadu. Obserwowane są również zmiany krwotoczne. Przebieg choroby z wysoką gorączką, częstymi bólami stawowymi, a w badaniach laboratoryjnych z zaznaczoną leukocytozą (podwyższonym poziomem białych krwinek) oraz podwyższonym OB.

TRĄDZIK ROPOWICZY
Niezależnie od typowych zmian skórnych charakterystycznych dla trądziku, w tej postaci choroby tworzą się torbiele ropne, których gojenie następuje niestety przez bliznowacenie.

TRĄDZIK SKUPIONY
Ta postać trądziku pospolitego cechuje się najcięższym przebiegiem i częstszym występowaniem u pacjentów płci męskiej. Zmiany skórne zlokalizowane są w podobnym nasileniu na twarzy na klatce piersiowej i plecach, czasami na ramionach i brzuchu. Oprócz wspomnianych powyżej wykwitów trądzikowych w tej postaci choroby występują ropnie, przetoki i blizny, które mogą być przerosłe lub zanikowe.

TRĄDZIK ZASKÓRNIKOWY
Ta postać trądziku pospolitego pojawia się dość wcześnie w okresie dojrzewania. Rzadko zmiany skórne mają charakter zapalny. W obrazie choroby dominują zaskórniki zarówno otwarte jak i zamknięte. Zmiany skórne zwykle zlokalizowane są na twarzy. Duża część pacjentów charakteryzuje się wzmożonym łojotokiem.

TRÓJGLICERYDY (TRIGLICERYDY, TG)
Organiczne związki chemiczne należące do lipidów (tłuszczów prostych). Są to estry gliceryny (glicerolu) i trzech kwasów tłuszczowych. Wraz z wolnymi kwasami tłuszczowymi są głównym materiałem energetycznym zużywanym na bieżące potrzeby organizmu lub są też magazynowane jako materiał zapasowy w postaci tkanki tłuszczowej.

UKŁAD IMMUNOLOGICZNY
Inaczej układ odpornościowy - system organizmu zapewniający organizmowi obronę przed agresją czynników rozpoznawanych jako obce. Zaburzenia jego czynności, polegające na nieprawidłowej - niedostatecznej lub nadmiernej - reakcji obronnej, prowadzą do różnych chorób.

ZŁUSZCZANIE MECHANICZNE
To metoda eksfoliacji oparta na złuszczaniu warstwy rogowej za pomocą czynnika mechanicznego - może to być materiał ścierny w postaci granulek zamieszczonych w preparacie lub złuszczanie za pomocą aparatury, np. mikrodermabrazja czy kawitacja (złuszczanie przy wykorzystaniu fal ultradźwiękowych).

ZMIANY TRĄDZIKOWE
Trądzik charakteryzuje polimorfizm. Oznacza to, że w przebiegu choroby pojawiają się różne zmiany skórne. Wyróżnia się tu wykwity pierwotne i wtórne, a więc te, które powstały w wyniku przekształcenia tych pierwszych.

Najbardziej charakterystyczną zmianą trądzikową jest zaskórnik. To zmiana niezapalna. Wypełnia kanalik i ujście mieszka włosowego, przy którym bezpośrednio znajduje się gruczoł łojowy. Zmianę zaskórnikową tworzy treść złożona głównie z łoju i (w przypadku zaskórników otwartych) fragmentów zrogowaciałych, martwych komórek - korneocytów. Dodatkowo przestrzeń mieszka zajmują bakterie beztlenowe Propinibacterium acnes.

Zaskórniki mogą być zamknięte - wówczas są białe lub praktycznie niewidoczne, bądź otwarte - kiedy ujście mieszka wypełnia tyle łoju, że zostaje ono mocno rozszerzone, a treść znajdująca się na samej powierzchni ma ciemny, wręcz czarny kolor na skutek utlenienia keratyny (białka budującego komórki naskórka).

Kolejnymi często występującymi zmianami trądzikowymi są grudki i krosty. Powstają na podłożu zaskórników, w wyniku m.in. drażniącego działania lipidów rozkładanych przez bakterie Propionibacterium acnes. Są to zmiany zapalne, a więc powstają przy udziale układu immunologicznego skóry, przez co często dają bolesność, zaczerwienienie i zazwyczaj przebiegają z wydzieleniem treści zapalnej "białej końcówki". Po przebiegu procesu zapalnego, na skórze mogą się
utrzymywać, charakterystyczne dla tych zmian, przebarwienia pozapalne.

W dalszej kolejności w przypadku mocno nasilonego trądziku, mogą powstawać duże nacieki zapalne i cysty. To bardzo bolące, duże zmiany przebiegające z niezwykle silnym i dość rozległym procesem zapalnym. Niejednokrotnie można zaobserwować tzw. przetoki - powstają w wyniku łączenia się cyst.

To są zmiany najgorzej odpowiadające na leczenie. Po nich najczęściej, ale także czasami po mniejszych zmianach, powstają blizny. Mogą być zanikowe (to powstające po mniejszych grudkach wgłębienia w skórze) lub przerosłe, a więc keloidy (wystające ponad powierzchnię skóry).

Obraz wielopostaciowości, nasilenie i lokalizacja zmian pozwalają wyróżnić kolejne postaci trądziku.